Tulipan Historia miejsca Zamku Zaborskiego
Zamek Zaborski jest nowym Kaszubskim zamkiem i nie posiada typowej funkcji dla budowli o podobnej nazwie. Tym niemniej można do tego nawiaząć jak i wspomnieć parę słów o historii tych stron.

Pobliska Diabla Góra (153 m) to nazwa ludowa i nie zawsze tak je określano . Jeszcze w 1790 na mapach figuruje ona jako Góra Zamkowa. Dlaczego? Tu wspomina się cały szereg legend. Jedną mówiącą, iż pod tym wzniesieniem zakopano zamek by tak ukryć złoto w nim się znajdujące. Inna mówi o klasztorze znajdującym się na szczycie góry który w jakimś nieokreślonym zdarzeniu przestał istnieć ale do dzisiaj czasem widać nocą mniszki przechadzające się zboczami góry. Albo legenda o chłopie bez głowy wymieniona przez Annę Łajming z domu Zmuda Trzebiatowska w opowiadaniu „Zapusty” mówiącą, że przy Diablej Górze „już o zmroku ukazuje się chłop bez głowy”. Tudzież i legendarni Jezuici jacy mieli przywieźli do Leśna rajską jabłoń mogą mieć związek z tym miejscem. Co do samej jabłoni to jednak możliwe, że jabłoń przywieźli do Leśna przodkowie Dytryka von Leisten (przywilej na Leśno z 1356 r.), którzy przybyli tutaj jako koloniści z odległej Meklemburgii z miejscowości Leisten nad jeziorem o tej samej nazwie. Tam w krainie Turne rosły i rosną owe jabłonie.

W 2005 r. dr Piotr Kitel prowadził badania na zawartości fosforu w ziemi. Badania te wykazały wysokie prawdopodobieństwo, że na samym szczycie znajduje się stanowisko godne uwagi archeologów. Najbardziej prawdopodobną tego przyczyną jest, iż w tym miejscu do około 800 lat temu znajdowała się świątynia pogańska i/lub stanowisko wartownicze ochraniające Kasztelanię Zaborską w Leśnie. Wygląd takiej światyni był bardzo prosty. Zazwyczaj był to drewniany obelisk z bóstwem trzy lub cztero twarzowym ogrodzony również drewnianym płotem.

W znanych dokumentach nazwa Ziemia Zaborska po raz pierwszy pojawia się w dokumencie wystawionym przez księcia Polski i Pomorza Władysława dnia 24 czerwca 1299 w Gnieźnie. W dokumencie tym Władysław nadaje Mikołajowi Jankovicz z Kalisza (Wielkopolska) palatynowi kaliskiemu, prawo prowadzenia sądów w kasztelanii Raciaż i kasztelanii w Szczytnie oraz palatynat "in terra Zaborensi" (terra Sabor, terra Zaborensis) czyli na Ziemi Zaborskiej – ziemia za borem, za lasem. Natomiast nazwa „Kaszuby” w znanych dokumentach, została użyta po raz pierwszy w 1238 roku w bullii papieża Grzegorza IX mówiacej o posiadłościach nadanych zakonowi rycerskiemu joannitów przez Bogusława I (Szczecin 1155-1187) księcia Kaszub („dux Cassubie”).



Późniejsza Chrystianizacja tych obszarów i budowa kościoła w Leśnie mogła doprowadzić do konfliktu nowej wiary z tutejszą ludnością przyzwyczajoną do pogańskich praktyk, miejsc i tradycji z których niektóre w naszej kulturze przetrwały do dziś. Osoby duchowne chcąc zniechęcić do owych praktyk często nadawały takim miejscom niechludne miano. Tu nazwa „Diabla Góra”. Teren ten jest jakby wyspą. Rzeka Młosina na południu. Z północy Zbrzyca łacząca się z Młosiną XVII wiecznym przekopen od zachodniej strony góry. Pierwotnie Zbrzyca omijała górę wschodnią stroną i tam łączyła się z Młosiną. W starym korycie rzeki znajduje się szeroki rów melioracyjny, który odsącza wodę z łąk dla których pozyskania owy przekop zapewne zrobiono. Przydał się też dla budowy tartaku który znajdował się na Zbrzycy tuż obok dzisiejszego Zamku Zaborskiego w miejscu ruin akweduktu wybudowanego dla nawadniania łąk od północnej strony góry. Te nawadniane łąki nazywano wtedy Rizlónkami (Rizlónczi). W tylnej części systemu nawadniania znajduje się zbiornik wyrównanczy który obecnie jest częścią ogrodu rododendronowego.

Cały ten teren pierwotnie królewszczyzna należał do szlacheckiej rodziny Kossak-Główczewski po których we wsi Kaszuba pozostał wybudowany w 1912 roku pałac.

Wieś Kaszuba początek swój wiąże z młynem. „Nowy Młyn Leśnieński” wymieniony jest w Lustracji dóbr królewskich z 1570 r. Jest to z dużym prawdopodobieństwem młyn w Kaszubie. Nazwa nowy może wskazywać, że istniał stary. W Lustracji z 1664 roku o Kaszubie: Ten młyn o dwóch kołach trzyma Walenty Kaszubski za przywilejem konfirmowanym (utwierdzonym, umocnionym) przez króla Jego Mości śp. Władysława IV w 1636 roku. Daje z tego młyna żyta korcy 60 co czyni 84 florenow. Wieprzów karmi dwóch. Czynszu od gruntu płaci florenów 8 i 10 groszy.To tyle zapis lustracyjny. Później przejeła ten młyn rodzina Kossak-Główczewski gdy ród Kaszuba, później Kaszubowski wymarł w linii męskiej. Nazwa młyńskiego pustkowia może pochodzić od młynarskiego rodu Kaszuba. Potwierdza się to w najstarszej księdze metrykalnej z lat 1643 – 1649 gdzie we wsi Kaszuba zamieszkują ludzie tylko o nazwisku – Kaszuba. Ród ten przybył z takzwanych historycznych Kaszub który miały które znajdowały się na terenach między Koszalinem a Szczecinem. Dlatego osiadłego tu młynarza ludność lokalna przezwała Kaszuba. W XVIII wieku nazwisko to spolszczono na Kaszubowski.

Około 1918 roku obecny teren przy Zamku Zaborskim Jan Kossak-Głowczewski sprzedał Francowi Szreder. Ten umierając nagle, zostawił tę ziemię Mariannie Szreder, która wyszła za Marcina Piekarskiego z Chełmów. Doszło do rozparcelowania. To oni wybudowali w miejscu Zamku Zaborskiego pierwszy budynek. Było to w 1945 roku, gdy okoliczne gospodarstwa były zdewastowane po wojnie i w ten sposób zapewniono sobie w prymitywnym drewnianym czworaku miejsce zamieszkania. W 1967 roku syn Marianny i Marcina, Jan Piekarski zaczoł budowę nowego budynku którego integralną część stanowi dzisiejszy Zamek Zaborski. Jan zmarł tragicznie i jego siostra Apolonia z męża Franka, Bronka odziedziczyła ojcowiznę przepisując ją później na syna Michała od którego budynek z 7,2hektarami zakupił w 2005 roku Stanisław Frymark. To właśnie jego marzeniem zawsze było wybudowanie budynku na podobieństwo zamku. Już w 1996 roku w swoich pamiętnikach wymienia nazwę Zamek Zaborski w powiązaniu z ideą jego pierwszej lokalizacji na zachodnim brzegu jeziora Leśno Górne. Drugą ideą lokalizacji było ojcowskie gospodarstwo przy południwych krańcach jeziora Leśno Dolne gdzie od 2000 roku prowadził Gościniec Agroturystyczny „Zaborski”.

Pierwsze prace adaptacyjne pod Zamek Zaborski wykonano w 2007 roku.

W 2008 roku wykonano Basztę Północną jeszcze bez dekoracji ceglanej. W baszcie tej znajduje się ciąg schodów pomiędzy kondygnacjami. Tego samego roku wszystkie mury uzyskały nowe termoizolacyjne właściwości o najwiekszych standardach jakościowych i ekologicznych jak równierz budynek uzyskał nową więźbę dachową. Rok 2009 to wykonanie ozdobnej, ceglnej elewacji zachodniej ze stylizowanym krzyżem. Fragmentarycznie wykonano też z cegieł wszystkie inne elewacje oraz ukończono wnętrze północno-zachodniego pokoju. Kaszubskiego pokoju. W roku 2010 wykonano realizację wnętrz południowo-zachodniej „Pańskiej Izby” oraz kuchni od całej wschodniej strony. Elewację wschodnią dokończono w 2012 roku. Tego samego roku też położono na dachu gont bitumiczny z ozdobnym szlaczkiem. Do budynku wprowadzają nas ozdobne drzwi z przełomu XIX i XX wieku pochodzące z jednej z wystawnych kamienic w Brusach.

Zamek Zaborski w swojej „obronnej” funkcji ma za zadanie ochronę Kaszubskiej kultury i tradycji regionu. W tym wszystkim jednak nie patrząc tylko wstecz ale i rozwojowo i twórczo skupiając w swoim wnętrzu artystów i ich dzieła. Jest też miejscem gdzie się poprostu mieszka będąc tu swojakiem czy też gościem gościńca na wypoczynku lub „detektywem” szukającym śladów swoich Kaszubskich przodków.

Zapraszamy!